Vận dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết môn Giáo dục quốc phòng – An ninh để đạt hiệu quả cao

Vận dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết môn Giáo dục quốc phòng – An ninh để đạt hiệu quả cao

Tóm tắt: Để có thể truyền đạt cho sinh viên hiểu rõ những nội dung trong môn Giáo dục quốc phòng an ninh như giáo dục lòng yêu nước, truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước của cha ông ta hiệu quả, thì qua các bài giảng lý thuyết giáo viên phải biết lồng ghép các tư liệu lịch sử, văn học một cách khéo léo để bài giảng trở nên sinh động, cuốn hút, tránh gây nhàm chán cho người học. Qua bài giảng giáo viên phải gây được hứng thú cho sinh viên, giúp sinh viên có cảm xúc mạnh mẽ, cảm thấy tự hào truyền thống của dân tộc, tự tin vào nền quốc phòng toàn dân, vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

       Giáo dục quốc phòng – an ninh là một nội dung quan trọng và thường xuyên trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân và là một nội dung của giáo dục quốc dân. Giáo dục quốc phòng – an ninh cùng với các môn học khác góp phần giáo dục toàn diện cho sinh viên, tạo điều kiện cho sinh viên tu dưỡng phẩm chất đạo đức và rèn luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: Xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

       Hiện nay, công cuộc cải cách giáo dục đang diễn ra trên khắp cả nước đòi hỏi đồng thời cải cách về hệ thống giáo dục, nội dung và phương pháp dạy học nói chung với tất cả các môn học, trong đó có môn GDQP – AN.

      Việc sử dụng một số tư liệu lịch sử và văn học vào trong quá trình dạy học đã đem lại những kết quả khả quan, làm cho giờ học trở nên sôi nổi, sinh động và chất lượng hơn. Đối với việc học lý thuyết môn GDQP – AN, trong quá trình dạy học việc đưa một số tư liệu lịch sử và văn học vào làm cho giờ học đối với sinh viên không cảm thấy nhàm chán, ngược lại sẽ tạo cho giờ học sinh động và thực tế hơn, sinh viên bị lôi cuốn vào bài học và sẽ hiểu sâu nhớ kỹ hơn nhờ những tư liệu sinh động đó. Nhưng điều quan trọng là người giáo viên lồng ghép những tư liệu đó vào bài học như thế nào cho logic, không bị rời rạc và xa rời bài học.

II. NỘI DUNG

1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết GDQP – AN

1.1 Cơ sở lý luận

        Quá trình dạy học là một thể thống nhất giữa hoạt động dạy của người giáo viên và hoạt động học của sinh viên. Người giáo viên với hoạt động dạy có chức năng điều khiển, lãnh đạo hoạt động của sinh viên, đảm bảo cho sinh viên thực hiện đầy đủ và có chất lượng những yêu cầu đã được quy định phù hợp với mục đích giáo dục và đào tạo. Sinh viên vừa là đối tượng của hoạt động dạy vừa là chủ thể của hoạt động nhận thức nhằm lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định. Việc đưa thêm các tư liệu vào bài giảng sẽ làm cho sinh viên dễ dàng tiếp cận nhận thức và lĩnh hội tri thức nhanh hơn, sinh viên hiểu sâu và giờ học cũng sinh động hơn nhiều. Hoạt động nhận thức trong quá trình giảng dạy dựa trên cơ sở của lý luận nhận thức mà triết học đã xây dựng nên.

Con đường nhận thức thế giới đi từ trực quan sinh động, bằng cảm giác, tri giác cảm tính. Sự vật hiện tượng tác động vào các giác quan sản sinh trong óc con người cảm giác, tri giác, sau đó hình thành biểu tượng. Đi theo logic của con đường nhận thức, để người học có thể lĩnh hội kiến thức một cách tốt nhất, trong quá trình giảng dạy, phải tìm ra điểm xuất phát của mỗi giai đoạn những dấu hiệu, những sự kiện, những tiền đề, những khái niệm, những học thuyết, những quan sát của những cái đơn nhất, cái cụ thể đến cái chung, cái trừu tượng. Nghĩa là, trong quá trình giảng dạy phải làm cho sinh viên được nghe, được nhìn thấy những cái cần học, giúp cho việc tiếp thu nội dung được sâu sắc.

1.2 Cơ sở thực tiễn

Vấn đề sử dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết GDQP – AN là một khía cạnh của khoa học giáo dục, nó mang những nét đặc trưng riêng so với các môn học khác. Tư liệu sử dụng phải bám sát nội dung bài học, đơn giản dễ hiểu và sinh động. Đồng thời phải dựa vào các phương pháp nghiên cứu đặc trưng của khoa học giáo dục quân sự, để từ đó mang lại tính hiệu quả cao của việc sử dụng các tư liệu đó vào trong dạy học lý thuyết GDQP – AN.

Để giáo dục truyền thống của dân tộc ta trong đấu tranh dựng nước và giữ nước thì giáo viên phải đưa vào bài giảng những trận đánh lớn, những tấm gương anh hùng dân tộc, những bài thơ, bài hịch, lời kêu gọi của Bác Hồ…Để cho sinh viên cảm nhận và hiểu hơn sự mất mát đau thương trong chiến tranh mà nhân dân ta phải gánh chịu thì giáo viên có thể đưa ra một số hình ảnh, đoạn video clip minh chứng cụ thể… Để sử dụng các tư liệu muốn đạt hiệu quả cao và hoàn thiện thì cần phải bám sát thực tiễn giảng dạy và học tập môn GDQP – AN, đúc kết ra những kinh nghiệm thành công và thất bại trong việc sử dụng các tư liệu vào trong giảng dạy để tiếp tục cho quá trình giảng dạy tiếp theo.

2. Vận dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết GDQP – AN để đạt được hiệu quả cao

2.1 Các loại tư liệu lịch sử và văn học

* Tư liệu lịch sử     

Trước hết ta hiểu tư liệu lịch sử là dạng vật chất lưu giữ những thông tin về quá khứ của quốc gia, của một vùng hay địa phương. Có nhiều cách để phân loại các tư liệu lịch sử, theo tôi các tư liệu đó có thể được phân thành các loại sau đây:

• Tư liệu thành văn: Các tác phẩm nghiên cứu về lịch sử ví dụ như những trận đánh chiến lược, nghệ thuật quân sự…, ngoài ra còn có các dạng tư liệu như văn bia, lời kêu gọi, hịch, nghị quyết…
• Tư liệu hiện vật: Là các hiện vật của quá khứ được lưu giữ như trống đồng, cọc sắt, cờ đỏ, súng, xe đạp thồ…
• Tư liệu ghi âm: Là những tư liệu được ghi âm và lưu giữ lại ví dụ như lời kêu gọi của Bác, Bác đọc tuyên ngôn độc lập,…

–   Tư liệu hình ảnh, video clip: Tranh ảnh lịch sử có tính chất tư liệu, các thước phim tư liệu về lịc sử, chiến tranh…

* Tư liệu văn học

       Giáo dục quốc phòng toàn dân là giáo dục lịch sử truyền thống yêu nước của dân tộc nó cũng được thể hiện nhiều trong văn học, do đó văn học và quốc phòng có mối quan hệ mật thiết với nhau, và văn học được coi là lịch sử tinh thần.

• Văn học dân gian: Đó là gồm các tư liệu thơ, ca, truyền thuyết, các mẩu chuyện hay sự tích…, được lưu truyền trong dân gian cho đến ngày này và có liên quan đến nội dung giáo dục quốc phòng an ninh ví dụ như truyền thuyết thánh gióng, truyền thuyết con rồng cháu tiên…

– Văn học viết: Đây là loại tư liệu điển hình làm nổi bật nội dung yêu nước và tinh thần chống giặc ngoại xâm, và những nội dung khác liên quan đến GDQP. Có các loại như thơ, văn, tiểu thuyết, hịch. Ví dụ như bài thơ “thần” của Lý Thường Kiệt, Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn, Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, hay tiểu thuyết Trước giờ nổ súng, Hòn đất…

2.2 Một số yêu cầu để vận dụng tư liệu lịch sử, văn học trong dạy học lý thuyết GDQP – AN đạt hiệu quả cao

       – Phải quán triệt sâu rộng tầm quan trọng và nguyên tắc cơ bản nội dung chương trình của môn học này đối với cán bộ, giảng viên, sinh viên, mục đích là nhằm thay đổi quan điểm nhận thức và để thấy được tầm quan trọng của môn hoc GDQP – AN.

      – Giáo viên phải nắm vững về chuyên môn và phương pháp giảng dạy, năng động và nhiệt tình, chịu khó tìm tòi đổi mới.

      – Bảo đảm tài liệu giảng dạy, nên có nhiều đầu sách để tham khảo về quân đội, về chiến tranh, tranh ảnh, video clip…làm tư liệu hỗ trợ đắc lực cho bài giảng.

      – Khi dạy phần lý thuyết giáo viên phải làm rõ ý nghĩa nguồn gốc của vấn đề, có lập luận chặt chẽ, bằng việc sử dụng các tư liệu lịch sử và văn học có liên quan đến nội dung để làm dẫn chứng minh họa cụ thể, không nói dài dòng, chung chung; phải gắn lý thuyết với thực tế, đó là những gương chiến đấu của quân và dân ta, những địa danh lịch sử, những loại vũ khí, thiết bị…

     – Xây dựng tính tự giác và tích cực trong quá trình học tập, tìm tòi nghiên cứu. Tính tự giác là cơ sở, là tiền đề để hình thành ở học sinh tính tích cực nhận thức, được thể hiện ở chỗ họ phải huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lý, đặc biệt là chức năng tư duy.

      – Căn cứ vào nội dung cụ thể của bài học, sau khi kết thúc bài giảng, giáo viên có thể dành thời gian thảo luận những vấn đề, những nội dung trọng tâm nhằm mở rộng kiến thức và củng cố kiến thức cho sinh viên. Đưa thêm các tư liệu lịch sử, văn học liên quan đến nội dung vào làm sinh động và sôi nổi hơn.

III. KẾT LUẬN

      Trong công tác giảng dạy, việc sử dụng các tư liệu lịch sử, văn học vào trong dạy học lý thuyết sẽ giúp sinh viên nắm bắt được các kiến thức nhanh chóng và sâu sắc hơn, giúp các em hiểu rõ hơn về quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông, những thế hệ đi trước, để họ thấm nhuần được đạo lý, truyền thống yêu nước và từ đó thấy được mình phải làm gì để xứng đáng với thế hệ đi trước. Giờ học sẽ trở nên sôi nổi và sinh động hơn, sinh viên dễ dàng tiếp cận với kiến thức thông qua các tư liệu đó.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hà Văn Thư – Trần Hồng Đức – Tóm tắt niên biểu lịch sử Việt Nam – NXB Văn hóa thông tin – Hà Nội 1996.
2. Bộ giáo dục và đào tạo, Vụ giáo dục quốc phòng – Giáo trình giáo dục quốc phòng Đại học, Cao đẳng tập I, II, III, IV– NXB Quân đội nhân dân – Hà Nội 2005.
3. Nhà xuất bản giáo dục – Giáo trình giáo dục quốc phòng tập một và tập hai.
4. Kỹ sư – Thượng tá Trần Đường – lý luận phương pháp dạy học GDQP – AN – Trường đại học Vinh – khoa GDQP.

 

Tác giả:  Hồ Chí Quý