Một số giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam

SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM

ThS. Lê Thị Trang

          Để tạo môi trường hành lang pháp lý cho thị trường thương mại điện tử phát triển, trong những năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách, như: Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, ngày 16/5/2013 của Chính phủ về thương mại điện tử; Nghị định số 124/2015/NĐ-CP, ngày 19/11/2015 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 185/2013/NĐ-CP, ngày 15/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Quyết định số 689/QĐ-TTg, ngày 11/05/2014 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2014-2020… Ngoài ra, từ năm 2005 đến nay, Việt Nam đã có các chính sách lâu dài và nhất quán nhằm phát triển thương mại điện tử với các kế hoạch tổng thể cho từng giai đoạn 5 năm, mà gần đây nhất là Quyết định số 645/QĐ-TTg, ngày 15/5/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021-2025. Đây được coi là văn bản chính sách quan trọng với những giải pháp toàn diện và nguồn lực cụ thể làm cơ sở cho thị trường thương mại điện tử phát triển trong giai đoạn 5 năm tới.

          Kể từ khi Nghị định số 52/2013/NĐ-CP được Chính phủ ban hành, Bộ Công Thương đã ban hành theo thẩm quyền nhiều văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết theo yêu cầu của Nghị định; hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách, chương trình nhằm thúc đẩy sự tăng trưởng, phát triển lĩnh vực thương mại điện tử trên phạm vi toàn quốc. Bên cạnh những quy định mới về chủ thể và cơ chế quản lý hoạt động thương mại điện tử, thì quy định về hoạt động thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài cũng được đề ra để giải quyết những vướng mắc, bất cập. Cụ thể là việc bổ sung quy định chủ thể của hoạt động thương mại điện tử, thu gọn đối tượng ứng dụng thương mại điện tử phải thực hiện thủ tục hành chính; công khai thông tin hàng hóa, người mua trên sàn thương mại điện tử, minh bạch hóa thông tin cho người tiêu dùng, phòng chống gian lận thương mại; quy định rõ hoạt động thương mại điện tử trên mạng xã hội, mạng xã hội được tổ chức hoạt động tương tự như một hình thức thương mại điện tử truyền thống; sửa đổi quy định về cách thức hiện diện của thương nhân, tổ chức nước ngoài hoạt động thương mại điện tử trên lãnh thổ Việt Nam.

          Nhờ đó, hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam ngày càng phát triển. Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số – Bộ Công Thương, thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng ấn tượng trong năm 2020 với mức tăng 18%, quy mô thị trường 11,8 tỷ USD, ước tính chiếm 5,5% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Việt Nam cũng là nước duy nhất ở Đông Nam Á có tăng trưởng thương mại điện tử ở mức hai con số (N. Bình, 2021). Thậm chí, COVID-19 là cú huých đáng kể với thương mại điện tử, khiến nhiều doanh nghiệp trước đây chưa từng bán trực tuyến nay bán trực tuyến, nhiều người chưa bao giờ mua hàng trực tuyến nay mua hàng trực tuyến.

          Hiện nay, lượng khách hàng truy cập các sàn trung bình khoảng 3,5 triệu lượt khách/ngày, tăng hơn 150% so với kỳ trước. Các phân tích của GlobalData’s E-Commerce Analytics cho thấy, với tốc độ tăng trưởng xấp xỉ 18% như hiện tại, dự kiến vào năm 2024, quy mô thị trường có thể đạt 26,1 tỷ USD (N. Bình, 2021).

          Theo Báo cáo Thương mại điện tử Đông Nam Á 2020 của Google, Temasek và Bain&Company, trong các hoạt động thương mại điện tử của Việt Nam năm 2020, lĩnh vực bán lẻ hàng hoá trực tuyến tăng 46%, gọi xe và đồ ăn công nghệ tăng 34%, tiếp thị, giải trí và trò chơi trực tuyến tăng 18%, riêng lĩnh vực du lịch trực tuyến giảm 28%. Báo cáo này cũng dự đoán tốc độ tăng trưởng trung bình giai đoạn 2020-2025 là 29% và tới năm 2025 quy mô thương mại điện tử nước ta đạt 52 tỷ USD.

          Xu thế hiện nay, các doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới nền tảng mạng xã hội để hỗ trợ kinh doanh nhiều hơn, điều này thể hiện qua tỷ lệ doanh nghiệp có bán hàng trên các mạng xã hội đều có chiều hướng tăng dần. Tương tự như các nền tảng mạng xã hội, xu hướng quay trở lại của các sàn thương mại điện tử thời gian gần đây ngày càng thể hiện rõ rệt hơn. Khảo sát của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho thấy, năm 2020, có tới 22% doanh nghiệp tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử, tăng 5% so với năm 2019 (Hình 1). Đặc biệt, trong số các doanh nghiệp tham gia sàn thương mại điện tử, thì có tới 23% cho biết, họ tham gia sau khi dịch Covid-19 khởi phát.

Hình 1: Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia sàn thương mại điện tử qua các năm

Chia sẻ: