Tác động của mạng xã hội đối với sinh viên hiện nay

1. Đặt vấn đề

Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật Internet đang từng bước khẳng định tầm quan trọng, trong đó xuất hiện ngày một nhiều các trang mạng xã hội như Facebook, ZaLo, Youtbe… Mạng xã hội (MXH) đã nhanh chóng trở thành một phần quan trọng không thể thiếu của nhiều người đặc biệt là đối với các bạn học sinh sinh viên. Sự xuất hiện của MXH với những tính năng, với nguồn thông tin phong phú đa dạng, đã thật sự đi vào đời sống của cư dân mạng, với những chức năng đa dạng kéo theo sự gia tăng ngày càng đông đảo của các thành viên, Internet ở một khía cạnh nào đó đã làm thay đổi thói quen, tư duy, lối sống, văn hóa của một bộ phận sinh viên hiện nay vì đây là nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận những tiến bộ khoa học một cách nhanh nhạy nhất đồng thời đây cũng là lực lượng chịu tác động của các phương tiện thông tin truyền thông nhiều nhất trên cả hai phương diện tích cực và tiêu cực.

2. Tác động của mạng xã hội đối với sinh viên

Trong những năm gần đây, MXH đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của giới trẻ đặc biệt là các bạn sinh viên. Giống như việc viết các trang blog hay nhật ký trước đây thì MXH đang thực sự tạo nên một trào lưu, cuốn theo một danh sách khổng lồ mọi người phải tham gia. Với nguồn thông tin phong phú, người dùng MXH dễ dàng tiếp nhận, chia sẻ và chọn lọc thông tin một cách có hiệu quả và vượt qua trở ngại về không gian và thời gian. Và MXH thực sự đã và đang ảnh hưởng đến đời sống của những người trẻ rất nhiều.

1. Tác động tích cực

2.1.1. Kết nối bạn bè

MXH là một không gian giao tiếp công cộng trực tuyến tạo liên kết dễ dàng, thuận tiện, nhanh nhất giữa con người với nhau thông qua nhiều hình thức liên kết rộng rãi chứ không bị giới hạn không gian. Mạng xã hội có sự thông minh cần thiết để gợi ý những người mà bạn có thể biết, thông qua số lượng bạn chung (Mutual Friends), nơi ở (Lives), nơi làm việc (Employers)… Vì thế nó không chỉ giúp bạn tìm kiếm những mối quan hệ mới mà còn giúp bạn giữ liên lạc với những mối quan hệ cũ như: bạn bè, người thân. Đối với sinh viên, họ sử dụng MXH như một cách để kết nối với giảng viên và các sinh viên khác bởi mức độ tương tác ít bị giới hạn như trong thực tế. Các bạn sinh viên chỉ cần ngồi một chỗ cùng chiếc máy tính được kết nối internet và truy cập vào mạng xã hội là có thể trò chuyện với bất cứ người bạn khác. Bên cạnh đó, việc trở thành bạn bè của nhau thông qua mạng xã hội khoảng cách giữa sinh viên và giảng viên trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Từ đó, giảng viên có thể được lắng nghe nhiều hơn về những chia sẻ, tâm tư, nguyện vọng từ học trò và ngược lại, sinh viên có thể được trao đổi, học tập nhiều hơn từ thầy cô. Có thể nói, mạng xã hội với tính tương tác cao đã kết nối con người lại gần nhau hơn.

2.1.2. Chia sẻ sở thích, đam mê

Sinh viên thông qua mạng xã hội liên kết hợp tác với nhau thành các nhóm người có cùng sở thích, cùng sự quan tâm, cùng ý nguyện có thể gặp gỡ, trao đổi trên mạng rồi tiến tới thực hiện những hành động có ý nghĩa tích cực như tổ chức các hoạt động từ thiện nhân những ngày Lễ Tết, giúp đỡ trẻ đường phố, tổ chức những sinh hoạt văn hóa lành mạnh; nhiều nhóm chia sẻ sở thích du lịch kết hợp việc làm từ thiện ở vùng cao biên giới hẻo lánh…Không chỉ vậy, rất nhiều sinh viên từ các trường đại học khác nhau trên mọi miền tổ quốc đã lập ra những trang giúp đỡ nhau học tập tiếng anh hoặc các môn học chuyên ngành. Đây là một trong những kênh giúp các bạn nâng cao hiệu quả học tập, chia sẻ kiến thức và tài liệu.

2.1.3. Tiếp nhận và chia sẻ thông tin

MXH có lẽ là nơi chia sẻ và tiếp nhận thông tin tốt nhất đối với nhiều người đặc biệt là các bạn sinh viên. Nó giúp sinh viên dễ dàng tìm hiểu, nắm bắt được nhiều thông tin quan trọng, học hỏi thêm được nhiều kiến thức, trau dồi được nhiều kỹ năng giúp hoàn thiện bản thân hơn nữa. Thông tin trên mạng xã hội được đăng, chia sẻ một cách công khai và không qua kiểm soát giúp các bạn tiếp thu một cách dễ dàng và nhanh chóng. Tuy nhiên, do không kiểm soát nên thông tin có thể bị sai lệch, do đó khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin trên mạng các bạn sinh viên cần biết chọn lọc những thông tin có độ tin cậy cao để tiếp nhận và chia sẻ cho người khác.

2.1.4. Kinh doanh

Việc mua bán trên mạng xã hội có lẽ là một việc phổ biến đối với các bạn sinh viên hiện nay. MXH chính là một trong những thị trường vô cùng lý tưởng cho việc mua bán online. Hiện nay, một số bạn sinh viên đã có khả năng kiếm tiền từ việc kinh doanh online qua các trang mạng. Điều này như một trải nghiệm thú vị đối với các bạn khi trực tiếp đàm phán, thuyết phục khách hàng mua những sản phẩm của mình thông qua MXH. Có thể nói, đây là điều kiện giúp các bạn rèn luyện khả năng ứng xử trong kinh doanh thương mại điện tử.  

2.1.5. Bày tỏ quan điểm và cảm xúc cá nhân

Trải qua nhiều hoạt động học tập căng thẳng, các bạn sinh viên có nhiều cảm xúc và quan điểm không nói được và đăng lên mạng xã hội có lẽ là một trong những biện pháp tốt nhất giải tỏa những thứ đó.

1.  Tác động tiêu cực
   1.  Lãng phí thời gian và xao nhãng trong việc học tập

Chú tâm vào mạng xã hội hình như làm thời gian trôi nhanh hơn mức bình thường và làm cho các bạn sinh viên tốn rất nhiều thời gian và quên đi các việc khác trong ngày trong đó có cả việc học tập. Thay vì chú tâm tìm kiếm công việc trong tương lai bằng cách học hỏi những kỹ năng cần thiết, các bạn sinh viên lại chỉ chăm chú để trở thành “anh hùng bàn phím” và nổi tiếng trên mạng. Ngoài ra, việc đăng tải những thông tin “giật gân” nhầm câu like không còn là chuyện xa lạ. Mạng xã hội cũng góp phần tăng sự ganh đua, sự cạnh tranh không ngừng nghỉ để tìm like và nó sẽ cướp đi đáng kể quỹ thời gian của các bạn.

1. Giảm sự tương tác giữa người với người

Nghiện MXH không chỉ tốn nhiều thời gian mà bên cạnh đó các bạn còn sử dụng MXH dưới hình thức giao tiếp. Trong khi phải tìm đến người cần giao tiếp thì chỉ cần một dòng tin nhắn hay một status trên trang cá nhân của người đó là có thể truyền đạt được những gì mình cần truyền đạt. Hay thay vì phải họp mặt nhau ở đâu đó để trò chuyện thì các bạn sinh viên lại hay tạo nhóm tin nhắn để trò chuyện với nhau. Chính những điều này đã làm giảm sự tương tác giữa các bạn sinh viên với nhau.

1.  Thường xuyên so sánh với người khác

Khi nhìn thấy người khác khoe khoang trên MXH thông qua các bức ảnh thì đa số các bạn sinh viên thường suy nghĩ so sánh mình với họ. Điều này gây ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần của các bạn sinh viên không nhiều nhưng cũng một phần nào đó tác động đến các bạn sinh viên. Nó có thể dẫn tới  một số suy nghĩ và hành động không tốt cho các bạn sinh viên.

1.  Mất ngủ

Ánh sáng nhân tạo tỏa ra từ màn hình các thiết bị điện tử sẽ đánh lừa não của các bạn làm bạn khó ngủ hơn. Ngoài ra, nhiều bạn sinh viên hiện nay sẵn sàng thức thâu đêm chỉ vì đam mê các game online. Thiếu ngủ dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe và tinh thần của các bạn sinh viên, ảnh hưởng đến kết quả học tập.

1.  Thiếu sự riêng tư

Khi tham gia vào các trang mạng xã hội, đa số mọi người đều phải cung cấp những thông tin cần thiết để tạo một tài khoản. Với sự phát triển của công nghệ thì các thông tin trên mạng xã hội không thể an toàn được với những hacker. Với những hình ảnh, trạng thái cảm xúc của các bạn sinh viên khi đăng lên các trang MXH có thể có rất nhiều bình luận quan tâm nhưng bên cạnh đó cũng có hàng trăm cặp mắt soi mói từng hình ảnh hay cảm xúc của bạn.

1.  Hình thành căn bệnh vô cảm

Có lẽ việc hạn chế sự tương tác giữa người với người làm các bạn sinh viên có cảm giác không muốn giao tiếp với người lạ và từ đó các cảm xúc cũng giảm bớt dần. Hay khi lướt MXH gặp những bài báo lá cải hay những bài câu like với những nội dung nhạy cảm trong xã hội làm cho các bạn mất đi lòng tin với con người. Những điều này làm cho căn bệnh vô cảm của xã hội ngày càng tăng và nguyên nhân chính gây nên căn bệnh này là MXH.

3. Kết luận

Cũng như nhiều thành tựu khoa học kỹ thuật khác, mạng xã hội được sáng tạo và phát triển là nhằm phục vụ lợi ích của xã hội, tuy nhiên sử dụng nó như thế nào thì sẽ chịu tác động tích cực hay tiêu cực, điều đó phụ thuộc vào mỗi con người. Không thể phủ phận những mặt tích cực mà mạng xã hội đã mang lại, nó giúp sinh viên hiểu biết, tiếp thu, nâng cao được tầm hiểu biết, tri thức, kiến thức cũng như tìm hiểu được nhiều hơn ngoài các kiến thức trên ghế nhà trường. Trong xã hội thông tin này, nếu giới trẻ hôm nay nắm vững được công cụ hữu ích này sẽ trở thành chủ nhân của một đất nước vững bước hội nhập vào thế giới toàn cầu ngày mai.

Tài liệu tham khảo

1. Đào Lê Hòa An (2013), “Nghiên cứu về hành vi sử dụng Facebook của con người- một thách thức cho tâm lí học hiện đại”, Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
2. Trần Thị Minh Đức (2014), “Sử dụng mạng xã hội trong sinh viên Việt Nam”, Tạp chí khoa học Việt Nam
3. Nguyễn Thị Hậu (2013), “Mạng xã hội với giới trẻ Thành phố Hồ Chí Minh”, Viện nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, NXB Văn Hóa.
4. Nguyễn Thị Bắc (2018), “Hành vi sử dụng mạng xã hội của sinh viên Trường Đại học Hải Dương”, Luận văn thạc sỹ Học viện Khoa học xã hội.
5. Nguyễn Thị Kim Hoa, Nguyễn Lan Nguyên 2016), “ Tác động của mạng xã hội Facebook đối với sinh viên hiện nay”, tạp chí Khoa học Đại học quốc gia Hà Nội
6. Bùi Thu Hoài (2014), “Tác động của mạng xã hội đến giới trẻ”, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học KHXHNV

                                                                                                         Tin bài:  Nguyễn Thị Kim Dung

                                                                                                               Tổ Khoa học xã hội